ਮਾਘ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਬੰਸਤ ਪੰਚਮੀ (Happy Basant Panchami) ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ 10 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਹ 9 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। 9 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਪੰਚਮੀ ਦੁਪਹਿਰ 12.25 ਵਜੇ ਤੋਂ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 10 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 2.09 ਵਜੇ ਤਕ ਰਹੇਗੀ।


ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਐਸਟ੍ਰੋਲਾਜਰਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਕਾਨਪੁਰ ਚੈਪਟਰ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਯੂਪੀ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਦ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਤਿਉਹਾਰ ਉਦੈ ਤਿਥੀ ਤੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨੌ ਤਰੀਕ ਦੀ ਸਵੇਰੇ ਚੌਥੀ ਤਿਥੀ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ 10 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦਾ ਆਗਮਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।


ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ, ਵਿੱਦਿਆ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਤਿਥੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਵਾਦ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ 'ਚ ਕਈ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ-ਧਿਆਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਦਾ ਵੀ ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।


ਵਿੱਦਿਆ-ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 'ਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ 'ਚ ਕਲਮ ਅਤੇ ਕਾਪੀ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਬੁੱਧ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵੀ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ 'ਚ ਸਫਲਤਾ ਲਈਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 108 ਵਾਰੀ ऊं ह्रीं ऐं ह्रीं सरस्वत्यै नमः ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।


ਪੰਡਤ ਸ਼ਰਦ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਦਿਨ ਅਬੂਝ ਮਹੂਰਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਵੇਂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੀ ਇਹ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਮੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਘਰ ਦੀ ਨੀਂਹ, ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਵਾਹਨ ਖਰੀਦਣ, ਵਪਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਆਦਿ ਲਈ ਸ਼ੁੱਭ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਬੱਚੇ ਦਾ ਅੰਨਪ੍ਰਾਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਰਸਵਤੀ ਵੰਦਨਾ

ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਰਸਵਤੀ ਸਤੋਰਤ੍ਰਮ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।


या कुन्देन्दु-तुषारहार-धवला या शुभ्र-वस्त्रावृता


या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना।


या ब्रह्माच्युत शंकर-प्रभृतिभिर्देवैः सदा वन्दिता


सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा॥


शुद्धां ब्रह्मविचार सारपरम- माद्यां जगद्व्यापिनीं


वीणा-पुस्तक-धारिणीमभयदां जाड्यान्धकारापहाम्‌।


हस्ते स्फटिकमालिकां विदधतीं पद्मासने संस्थिताम्‌


वन्दे तां परमेश्वरीं भगवतीं बुद्धिप्रदां शारदाम्‌॥


सरस्वती स्तोत्रम्


श्वेतपद्मासना देवि श्वेतपुष्पोपशोभिता।


श्वेताम्बरधरा नित्या श्वेतगन्धानुलेपना॥


श्वेताक्षी शुक्लवस्रा च श्वेतचन्दन चर्चिता।


वरदा सिद्धगन्धर्वैर्ऋषिभिः स्तुत्यते सदा॥


स्तोत्रेणानेन तां देवीं जगद्धात्रीं सरस्वतीम्।


ये स्तुवन्ति त्रिकालेषु सर्वविद्दां लभन्ति ते॥


या देवी स्तूत्यते नित्यं ब्रह्मेन्द्रसुरकिन्नरैः।


सा ममेवास्तु जिव्हाग्रे पद्महस्ता सरस्वती॥


॥इति श्रीसरस्वतीस्तोत्रं संपूर्णम्॥

Posted By: Amita Verma