ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਭਾਰਤ 'ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਮੰਦਰ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਹਿੱਸੇ ਸਿਰਜਣਾ, ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਆਈ ਹੈ। ਵੇਦ ਵਿਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਾਂ ਰੁਦਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 12 ਜਯੋਤ੍ਰਿਲਿੰਗ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਅਸਥਾਨ ਹਨ।

ਕੇਦਾਰਨਾਥ

ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜੋ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਥੇ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮੰਦਰ ਕੇਵਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ ਤਕ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਗੌਰੀਕੁੰਡ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਪਗ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤਹਿ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਹਵਾਈ ਫਲਾਈਟ, ਰੇਲਗੱਡੀ, ਬੱਸ ਜਾਂ ਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਕੇਦਰਨਾਥ 223 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ 3600 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਮੌਸਮ ਦੀ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਓਂਕਾਰੇਸ਼ਵਰ

ਓਂਕਾਰੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਉਂਕਰ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਇੰਦੌਰ ਹੈ ਜੋ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਮਿਊਂਸਪੈਲਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸੌਖਿਆਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਨਾਤਾ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਅਤੇ ਬੱਸ 'ਤੇ ਸੜਕੀ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਬਨਾਰਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ 'ਸਾਫ਼ ਗੰਗਾ ਮਿਸ਼ਨ' ਰਾਹੀਂ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 'ਚ ਡੂੰਘੀ ਆਸਥਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਇਥੋਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਸਵੱਖਤੇ ਦਾ ਹੈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਕੈਮਰਾ, ਮੋਬਾਈਲ, ਆਦਿ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਥੇ ਏਅਰਪੋਰਟ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੱਸ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੋਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਲਈ ਸਾਧਨ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਲਈ ਰੇਲ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਆਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਉਡਾਣਾਂ ਵੀ ਹਨ।

ਬੈਦਨਾਥ ਜਾਂ ਬੈਜਨਾਥ

ਬੈਦਨਾਥ ਭਾਰਤ ਦੇ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਪਟਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਕ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਘੱਟ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਝਗੜਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪਰਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮਹਾਂਕਾਲੇਸ਼ਵਰ

ਮਹਾਂਕਾਲੇਸ਼ਵਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਜੈਨ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ 5 ਵਜੇ ਹੁੰਦੀ ਭਾਸਮਾ ਆਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਜੈਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ 'ਚ ਬੱਸਾਂ ਇਥੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਇੰਦੌਰ ਹੈ, ਜੋ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਕ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਓਂਕਾਰੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂਬਲੇਸ਼ਵਰ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਤਕਰੀਬਨ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਉੱਜੈਨ ਵੀ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਚੰਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇੰਦੌਰ ਜਾ ਕੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਸਨੈਕਸ ਦਾ ਸੁਆਦ ਚੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿੰਬਕੇਸ਼ਵਰ

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਨਾਸਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਹ ਮੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨਾਸਿਕ ਗੋਦਾਵੀਅਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਵਧੀਆ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਾਤਵਰਨ ਵਾਲਾ ਵੇਖਣਯੋਗ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਨਾਸ਼ਿਕ ਤੋਂ ਕਾਰ ਅਤੇ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਮੰਦਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਪਗ ਇਕ ਘੰਟਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਨਾਸਿਕ ਦਾ ਇਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਉਡਾਣਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁੰਬਈ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਹੈ। ਨਾਸਿਕ ਲੈ ਵੋਲਵੋ ਲੈ ਲਓ ਅਤੇ ਨਾਸਿਕ ਵਿਚ ਠਹਿਰੋ। ਨਾਸਿਕ 'ਚ ਵੀ ਦੇਖਣਯੋਗ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਘੁੰਮਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਰੀਸੈਲਮ

ਸ੍ਰੀਸੈਲਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾਲਾਮੱਲੀ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਮੰਦਰਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਤੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਸ ਵਾਹਨ ਰਾਹੀਂ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸੜਕ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਜੰਗਲੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 250 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੁੰਟੁਰ 94 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਸੜਕ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੋਣ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਚੋਰਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਬੱਸ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ।

ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ

ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਜ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ 'ਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ 12 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਮੰਦਰ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਲੰਕਾਪਤੀ ਰਾਵਣ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਥੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਚੇਨਈ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸਥਾਨ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ, ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਵਲ ਇਕੋ ਰਸਤਾ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲ ਲਈ ਵੀ ਦੋ ਟਰੈਕ ਹਨ।

ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ

ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ। ਇਥੋਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਜਾਮਨਗਰ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦਵਾਰਿਕਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਸ ਲਾਈਨਾਂ ਇੱਥੇ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਦਵਾਰਕਾ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੰਦਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਕਸਤ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ, ਦੋ ਮੰਦਰਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ 250 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਭੀਮਸ਼ੰਕਰ

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਖੇਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਭੀਮ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਭੀਮਸ਼ੰਕਰ ਮੰਦਰ। ਇਹ ਖੇਦ ਤੋਂ ਅਨੋਖੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪੁਣੇ ਹੈ ਜੋ ਲਗਪਗ 230 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਪੁਣੇ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਸੜਕ ਅੱਧੇ ਰਸਤੇ ਤਕ ਸਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਇਕਹਿਰੀ ਸੜਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੈ। ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਕਰਨ 'ਚ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਡੇ ਕੋਲ 40 ਮਹਾਨ ਕਦਮ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਖੇਤਰ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੈਬ ਜਾਂ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਬੱਸ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਇਥੇ ਹਰ ਹਾਲਤ 'ਚ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੁਣੇ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਪੁਣੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਘ੍ਰਿਸ਼ਨੇਸ਼ਵਰ

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡਾਲਟਾਬਾਬਾਦ ਕਿਲ੍ਹੇ ਕੋਲ ਐਲੋਰਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਘ੍ਰਿਸ਼ਨੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ। ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 90 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲੋਰਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸੰਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਉੱਚਾਈ 'ਚ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਧੋਤੀ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੁਸੀਂ ਐਲੋਰਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਅਜੰਤਾ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਮਸੁਤਰਾ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

ਸੋਮਨਾਥ

ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਵੇਰਾਵਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਸੋਮਨਾਥ ਮੰਦਰ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਵੇਰਾਵਲ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਰਾਜਕੋਟ ਹੈ, ਜੋ 250 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਲੋਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਲਈ ਸੋਮਨਾਥ (ਸੋਮਨਾਥ ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਟਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ) ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਕੋਟ, ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਸੋਮਨਾਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਤਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਾਨਣ ਲਈ ਵਧੀਆ ਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਥੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਸਨੈਕਸ ਅਤੇ ਚਾਹ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।

Posted By: Harjinder Sodhi