ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 5 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕਮੁਸ਼ਤ ਕਤਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦੇਣਾ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਪੇਮੈਂਟ ਆਫ ਗ੍ਰੈੇਚੂਟੀ ਐਕਟ, 1972 ਦੇ ਤਹਿਤ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ 10 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ, ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਦਿਵਿਆਂਗ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦੀ ਰਕਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬੇਸ਼ਰਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ 5 ਸਾਲ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਇਸ 'ਚ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦੀ ਗਣਨਾ

ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦੀ ਰਕਮ ਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਗ੍ਰੈਚੂੁਟੀ ਐਕਟ ਦੇ ਦਾਇਰੇ 'ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਐਕਟ ਦੇ ਦਾਇਰੇ 'ਚ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪਿਛਲੀ ਸੈਲਰੀ (ਬੇਸਿਕ ਸੈਲਰੀ+ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤਾ+ਕਮੀਸ਼ਨ) ਧੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਰਕਮ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦਾ ਗਣਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪੂਰਾ ਇਕ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ 'ਚ 5 ਸਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦੀ ਗਣਨਾ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਕਰੋ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦੀ ਰਕਮ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਸੈਲਰੀ ਕਿੰਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੈਲਰੀ 'ਚ ਬੇਸਿਕ ਸੈਲਰੀ ਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦੀ ਰਕਮ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਕੁਲ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ 15 ਦਿਨ ਦੀ ਸੈਲਰੀ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ 15 ਦਿਨ ਦੀ ਸੈਲਰੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੈਲਰੀ (ਬੇਸਿਕ ਸੈਲਰੀ ਤੇ ਡੀਏ) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤੈਏ ਹੋਵੇਗੀ। ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦੀ ਗਣਨਾ 'ਚ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਰਵਿਸ ਨੂੰ 26 ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 15 ਦਿਨ ਦੀ ਸੈਲਰੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵੀ ਇਸੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸੈਲਰੀ ਕੱਢਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੈਲਰੀ 'ਚ 26 ਨਾਲ ਤਕਸੀਮ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 15 ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦੀ ਰਕਮ ਕੱਢਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਰਕਮ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕੁਲ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

30 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਤੋਂ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦੀ ਰਕਮ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ 'ਚ 30 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਆਜ ਵੀ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ।

Posted By: Jaskamal